Theo vnexpress

Acetone là dung môi mạnh, có độ bay hơi cao (100%), không màu, khả năng bắt cháy rất cao và là tác nhân làm hỏng chi tiết nhựa, cao su của xe. Thành viên Funny_man chia sẻ trên diễn đàn Webtretho.



Các tiêu chuẩn về xăng không qui định hàm lượng acetone cụ thể, nhưng có một tiêu chuẩn khác khống chế là áp suất hơi của hỗn hợp xăng RVP (Reid Vapor Pressure): khoảng 0,6 - 0,7 bar vào mùa hè và 0,9 - 1 bar vào mùa đông. RVP thể hiện áp suất của hỗn hợp các hydrocarbon bay hơi (các hydrocarbon trong xăng, kể cả acetone nếu có) trên bề mặt chất lỏng (xăng). Nghĩa là nếu hàm lượng acetone trong xăng cao thì sẽ làm tăng RVP, đến mức nào đó sẽ vượt ngưỡng cho phép.

Acetone là dung môi mạnh nên làm hỏng nhanh các chi tiết bằng nhựa và cao su trong động cơ như gioăng, làm độ kín khít của động cơ giảm. Nếu tác động liên tục và ở tốc độ cao (hàm lượng acetone cao) thì sẽ làm các gioăng này bị hỏng và acetone rò rỉ ra ngoài. Vì acetone có tỷ trọng nặng hơn không khí nên bay thấp ở dưới mặt đất. Acetone lại có khả năng bắt cháy cao nên nếu tiếp cận nguồn nhiệt (do động cơ nóng, do các tia lửa điện từ động cơ, do ma sát, do gần các nguồn nhiệt khác từ môi trường...) nên bắt cháy và cháy ngược lại chỗ nguồn rò rỉ dẫn tới cháy nổ.

Các chi tiết của động cơ xăng thông dụng không được chế tạo chống acetone (acetone resistance), ngoại trừ các động cơ dùng xăng pha cồn Ethanol (E90, E85) là những động cơ mà các chi tiết được chế tạo chống sự tác động của dung môi đến plastic, cao su (các gioăng) và bản thân động cơ kim loại. Trường hợp Việt Nam thì 100% các động cơ xăng đều không phải động cơ dùng xăng pha cồn (dưới 5% cồn thì vẫn dùng được mà không phải thay đổi động cơ). Vì vậy những chi tiết plastic và cao su trong các động cơ này rất nhanh chóng bị phá hủy nếu tỷ lệ acetone quá cao.


Lớp màng bám trên thanh sắt chỗ đổ xăng do thành viên của diễn đàn Webtretho chụp. Thành viên này đổ xăng tối 24/12 tại một cây xăng TP HCM.

Một số người vẫn pha acetone vào xăng nhưng với tỷ lệ rất nhỏ, khoảng dưới 3 ounce/10 gallon, tương đương với tối đa 0,23%. Đó là một tỷ lệ một số người tự pha, không theo tiêu chuẩn. Việc pha acetone có thực sự làm tăng hiệu suất đốt cháy xăng (tiết kiệm nhiên liệu) hay không vẫn còn tranh cãi, nơi nói có, nơi nói không.

Khi các bạn mua xăng hay gọi xăng 95 (regular) hoặc xăng 98 (premium) đó là trị số octan. Trị số octan của acetone nguyên chất được cho là khoảng 150 - 156 (nguồn này tôi chưa kiểm định) nhưng có nguồn nói nếu pha 10% acetone vào xăng thì trị số octan của xăng chỉ lên được 3 số.

Acetone bay hơi rất mạnh. Nếu hàm lượng acetone trong xăng cao thì sẽ làm xăng bay hơi nhanh hơn, hao hụt nhiều hơn. Do đó nếu pha nhiều acetone thì càng hao hụt về khối lượng xăng.

Còn ở khía cạnh kinh tế, giá xăng trên thị trường hiện khoảng 2.100 USD/tấn (tính giá xăng trung bình 5,8 USD/US gallons, tỷ trọng trung bình của xăng là 0,72 kg/lít, (US gallon = 3,8 lít). Giá acetone trên thị trường khoảng 1.100 USD/tấn.

Mức chênh lệch giá của 1 tấn xăng và 1 tấn acetone như vậy là 1.000 USD. Nếu tỷ lệ acetone trong xăng là 14% như các báo chí đã đề cập thì chênh lệch giá khi rút 14% xăng thay bằng acetone sẽ lời xấp xỉ 140 USD (xấp xỉ vì tỷ trọng xăng nhẹ hơn acetone chút ít). Con số thực tế sẽ nhỏ hơn 140 USD vì nếu pha tới 14% acetone trong xăng thì mức hao hụt xăng tăng cao hơn nhiều so với xăng chưa pha.

Nếu bạn thắc mắc liệu các nhà máy lọc dầu có pha acetone sẵn trước khi bán ra thị trường không thì tôi trả lời là không. Xăng khi sản xuất ra không được bán ra thị trường ngay mà được chứa trong các bồn chứa theo từng loại sản phẩm và để ổn định một số tính chất của xăng, chẳng hạn gum, mức oxi hóa...Vì độ bay hơi của acetone cao hơn xăng, hao hụt do bay hơi sẽ tăng đáng kể nên không nhà máy lọc dầu nào pha sẵn acetone với xăng để chờ bán cả.

Trường hợp Nhà máy lọc dầu Dung Quất thì nhà máy không sản xuất acetone nên tôi loại trừ khả năng pha acetone từ nhà máy lọc dầu Dung Quất (giả thiết rằng NMLD không mua sẵn acetone để pha).

Ngoài ra, không loại trừ trường hợp các động cơ xe máy được sản xuất ở Trung Quốc kém chất lượng rồi xuất sang Việt Nam lắp ráp thành xe thành phẩm, nếu chất lượng và độ bền vật liệu của các động cơ, chi tiết sản xuất ở Trung Quốc thấp thì quá trình phá hủy do tác động của acetone càng nhanh chóng. Về nguồn gốc xe và động cơ có phải hàng Trung Quốc kém chất lượng hay không thì tôi không rõ, cái này thuộc lĩnh vực quản lý thị trường, hải quan và các nhà sản xuất, nhập khẩu mới trả lời được.

Để kiểm định hàm lượng acetone trong xăng cũng như độ ăn mòn của xăng có pha nồng độ acetone như thế thì có thể mang mẫu đến Trung tâm phân tích sắc ký trong Bách khoa Hà Nội hoặc Viện kỹ thuật nhiệt đới thuộc Viện khoa học Việt Nam hoặc Viện Hóa học.

_________________
Một nghìn năm nô lệ giặc Tàu
Một trăm năm đô hộ giặc Tây
Hai mươi năm nội chiến từng ngày . . .

--- Trịnh Công Sơn ---

[Theo vnexpress]

Do tính chất ăn mòn nhôm (kim loại dùng chế tạo động cơ) cao và ảnh hưởng tới các chất đàn hồi trong hệ thống nhiên liệu mà metanol bị liên minh 12 hãng ôtô ra bản tuyên bố hạn chế sử dụng.

Bộ Khoa học Công nghệ đã phát hiện một mẫu xăng có chứa tới 15,3% metanol tại Cửa hàng xăng dầu Mai Dịch, thuộc Công ty cổ phẩn sản xuất dịch vụ xuất nhập khẩu Từ Liêm, km 9 Hồ Tùng Mậu (quận Cầu Giấy, Hà Nội). Dựa trên kết quả này, VnExpress xin trích đăng tài liệu khoa học của tác giả David A. Kingston, người có kinh nghiệm 42 năm trong tập đoàn ExxonMobile (Mỹ) về việc hạn chế sử dụng metanol trong xăng. Tài liệu công bố năm 2010.

Metanol xếp vào loại chất rượu hữu cơ cùng với ethanol. Ethanol rất phổ biến do có thể uống và thường gọi tắt bằng cái tên chung là "rượu". Trong khi metanol lại cực độc.

Chất này không màu, bay hơi tốt và khả năng cháy cao, phù hợp để làm nhiên liệu cho động cơ đốt trong. Hai hướng sử dụng chính là dùng trực tiếp hoặc pha vào xăng. Tuy nhiên, việc dùng metanol làm nhiên liệu ngày càng giảm. Chỉ các xe đua đặc biệt mới sử dụng như nhiên liệu sơ cấp hoặc một số vùng ở Trung Quốc (với động cơ có thể được thiết kế lại). Sơn Tây (Trung Quốc) cho phép xăng pha 15% metanol.

Trung Quốc sản xuất khoảng 87.000 thùng metanol mỗi ngày và pha 4 triệu tấn mỗi năm vào xăng, chiếm 4,5% tổng lượng xăng tiêu thụ trên cả nước. Như vậy Trung Quốc là nước sử dụng metanol pha vào xăng nhiều nhất thế giới.

Ở Mỹ, metanol không được sử dụng làm nhiên liệu cho xe đua cũng như cho vào nhiên liệu. Bang California còn cấm pha metanol vào xăng. Cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ EPA cho phép nồng độ metanol pha xăng chỉ là 2,75%. Tiêu chuẩn sử dụng nhiên liệu tái sinh (Renewable Fuel Standard) ở Mỹ dù ủng hộ sử dụng ethanol nhưng lại không mặn mà với metanol.

Dù đều là chất nâng cao khả năng chống kích nổ (chỉ số octan) nhưng metanol có những hạn chế điển hình như độc hại, mức độ ăn mòn cao và bị các hãng sản xuất xe hơi không khuyến khích. Tính độc hại của metanol rất cao. Chỉ với 10 ml nếu đi vào cơ quan tiêu hóa có thể làm mù mắt. Với 1-2 ml trên mỗi kg trọng lượng cơ thể có thể dẫn tới tử vong.

Ngoài yếu tố là dung môi cực mạnh, hòa tan các chất hữu cơ thì metanol là chất ăn mòn mạnh, đặc biệt là nhôm. Dù tính axit yếu nhưng metanol có thể tấn công vào lớp nhôm oxit tạo thành muối nhôm và nước. Khi hết lớp oxit bảo vệ, metanol sẽ ăn mòn trực tiếp nhôm và sinh ra khí hydro.

Quá trình ăn mòn này tiếp diễn cho tới khi nhôm hết hoặc nồng độ metanol không đáng kể. Tính chất ăn mòn nhôm cao ảnh hưởng lớn tới những động cơ hiện đại do tỷ lệ nhôm rất cao.

Đồng, đồng thau, kẽm và sắt bị ăn mòn khi nồng độ metanol đạt 15%. Ethanol cũng là chất ăn mòn kim loại nhưng với quy mô thấp hơn rất nhiều.

Ngoài ra metanol còn gây ra những vấn đề với chất đàn hồi trong hệ thống cung cấp nhiên liệu cho động cơ. Những chất nhựa như polyurethane và Buna-N bị metanol tác động lớn. Chính vì tính chất ăn mòn kim loại cũng như ảnh hưởng tới chất đàn hồi của bộ cấp nhiên liệu mà các nhà sản xuất ôtô kháng cự lại việc sử dụng metanol.

Liên minh 12 hãng xe gồm BMW, Chrysler, Ford, General Motors, Jaguar, Land Rover, Mazda, Mercedes-Benz Mỹ, Mitsubishi, Porsche, Toyota, Volkswagen Mỹ và Volvo Bắc Mỹ đã ra bản tuyên bố trên toàn cầu về việc ngăn ngừa sử dụng metanol trong nhiên liệu.

_________________
Một nghìn năm nô lệ giặc Tàu
Một trăm năm đô hộ giặc Tây
Hai mươi năm nội chiến từng ngày . . .

--- Trịnh Công Sơn ---

[theo vnexpress

Xăng chất lượng kém, pha các hóa chất như metanol ở nồng độ quá mức cho phép được nhiều chuyên gia nhận định là yếu tố chính của tình trạng xe cháy hiện nay.

Một chuyên gia hóa dầu, từng làm cho tập đoàn Daimler (Đức) trong 10 năm nhận định động cơ ôtô, xe máy là thành phần khá ổn định nên rất khó để xảy ra sự cố một cách đột ngột, trải khắp vùng miền và trên nhiều hãng đến vậy. Trong khi đó quản lý lỏng lẻo, gian lận cả về chất và lượng ngày càng tăng khiến xăng dần là yếu tố bị đặt nghi vấn nhiều nhất. Dẫn chứng cho những nghi ngờ trên là năm 2006 các doanh nghiệp nhập 10.000 tấn xăng pha aceton gây ảnh hưởng tới vận hành của hàng loạt xe máy.

Hàm lượng metanol trong xăng bị khống chế bởi các thông số như áp suất hơi Reid và hàm lượng oxi. Tiêu chuẩn cồn (ethanol) dùng để pha vào xăng E5 quy định nồng độ metanol không vượt quá 0,5% thể tích cồn. Metanol có chỉ số chống kích nổ RON vào khoảng 108 còn của ethanol là 102. Việc pha hai chất này vào xăng kém chất lượng như RON 83 sẽ cải thiện khả năng chống kích nổ, nâng lên thành xăng 92 hoặc 95. Giá metanol công nghiệp hiện vào khoảng 7.000 đồng mỗi lít.

"Về hình thức, xăng pha vẫn đảm bảo tính chất nhưng thành phần bên trong đã thay đổi rất nhiều nên những con số 92, 95 không còn ý nghĩa. Chưa kể metanol hay ethanol không tinh khiết theo đúng chuẩn (99,99%) và 6-7 phụ gia ổn định cũng có thể vì lợi nhuận mà không được thêm vào", ông phân tích.

Metanol là dung môi mạnh nên khi gặp chất liệu cao su sẽ hòa tan các chi tiết, làm hở. Từ chỗ hở, xăng và metanol thoát ra ngoài, ở tỷ lệ nhất định khi gặp nguồn kích (tia lửa, nguồn nhiệt) sẽ bốc cháy. Về nguyên tắc có thể pha ethanol vào xăng với 85% thể tích (E85) và động cơ phải thiết kế lại.

"Ở Việt Nam chính thức chỉ có xăng E5 pha 5% ethanol nhưng tôi nghi ngờ hàm lượng metanol-ethanol có thể lên tới 30-40%. Các hãng xe máy không chạy theo kịp vì họ vẫn sử dụng vật liệu như ống dẫn xăng, gioăng cao su chỉ chịu được nồng độ 10%", chuyên gia này cho biết.

Đồng tình với nhận định nguyên nhân cháy do xăng nhưng Thạc sĩ Nguyễn Minh Đồng, từng công tác tại tập đoàn Volkswagen, còn cho rằng vật liệu mà các hãng xe máy đang sử dụng có thể góp phần "cộng hưởng" với chất lượng xăng. Các chi tiết tiếp xúc với nhiên liệu vì lý do giảm giá thành có thể bị pha những chất mà khi gặp dung môi như metanol sẽ bị hòa tan, gây rò rỉ xăng dẫn tới cháy.

"Nhiều hãng xảy ra cháy có thể bắt nguồn từ việc họ mua thiết bị ở cùng một nhà cung cấp. Cơ quan chức năng nên tập trung vào yếu tố sẵn có trên xe để tìm hiểu hơn là đi nghiên cứu những xe đã cháy rồi", ông Đồng nói.

Ông Hòa, người đã làm quản lý nhiều năm trong ngành xăng dầu, cho rằng nếu hàm lượng metanol không được kiểm soát chặt chẽ thì những nghi ngờ do xăng là hoàn toàn có cơ sở. Không giống ethanol, metanol là dung môi mạnh, ảnh hưởng trực tiếp tới nhiều chi tiết của hệ thống nhiên liệu và động cơ.

Những cửa hàng gian lận thương mại là nơi có khả năng pha metanol vượt quá tiêu chuẩn nhất. Chất này rẻ và có thể mua thoải mái. Do pha metanol mang tính đơn lẻ ở từng trạm (hoặc nơi bán xăng vỉa hè) nên các vụ cháy diễn ra một cách tuần tự. Từ một khu vực rồi lan khắp cả nước. Từ xe Honda, rồi tới SYM và gần nhất là Yamaha.

Theo ông, rất khó đặt ra giả thiết metanol được pha một cách có hệ thống từ trên xuống dưới bởi nếu thế thì các vụ cháy đã nhiều hơn rất nhiều. Ngoài ra do chất này có độ bay hơi cao nên tỷ lệ hao hụt tăng. Không ai pha sẵn rồi mới vận chuyển, bán cho người tiêu dùng.

_________________
Một nghìn năm nô lệ giặc Tàu
Một trăm năm đô hộ giặc Tây
Hai mươi năm nội chiến từng ngày . . .

--- Trịnh Công Sơn ---

Việt Nam chưa có tiêu chuẩn riêng về hàm lượng methanol trong xăng, song đại diện Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng và nhiều chuyên gia nhất trí tỷ lệ 15% phát hiện trong một cây xăng ở Hà Nội là 'quá cao'.


Khách vẫn ra vào tấp nập cây xăng vừa bị phát hiện chứa hàm lượng methanol 15,3%. Ảnh chụp chiều 30/12 tại cây xăng trên đường Hồ Tùng Mậu, phía tây Hà Nội.

Kết quả kiểm tra xăng RON 92 tại cửa hàng xăng dầu Mai Dịch, thuộc Công ty cổ phần sản xuất dịch vụ xuất nhập khẩu Từ Liêm, km 9 Hồ Tùng Mậu (quận Cầu Giấy, Hà Nội) cho thấy hàm lượng methanol trong xăng là 15,3% thể tích.

Ông Trần Văn Vinh, Phó Tổng cục trưởng Tổng Cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, nhận xét khi trả lời VnExpress: "Hàm lượng methanol trong xăng của cửa hàng trên là quá cao, dựa trên những số liệu mang tính gián tiếp".

"Việt Nam chưa quy định cụ thể nồng độ methanol trong xăng nhưng pha lên đến 15,3% thể tích khiến hàm lượng oxy thực tế trong xăng lên tới 8,8%, gấp 3 lần cho phép. Methanol là chất chứa oxy nên việc pha vào xăng sẽ làm hàm lượng oxy tăng lên", ông Vinh nói.

Ông Vinh cũng cho biết, trong thời gian tới, Tổng cục sẽ tiếp tục tìm kiếm các mẫu xăng ở các địa điểm nghi vấn để phân tích, xác định có dấu hiệu nào liên quan đến các vụ cháy nổ xe trong thời gian gần đây hay không. Người dân nếu phát hiện các vụ cháy xe có thể lấy mẫu xăng của xe bị cháy hoặc cây xăng nghi vấn chuyển đến tổng cục.

Phó giáo sư, tiến sĩ Lê Thị Hoài Nam, Viện Hóa học, cho biết nhiệt độ sôi của methanol là 65 độ C. Nếu hàm lượng methanol trong xăng càng cao thì càng làm tăng khả năng bay hơi, nếu gặp tia lửa điện sẽ dễ bốc cháy hơn. Trong trường hợp lượng methanol thấp thì không đáng ngại.

"Hàm lượng methanol trong xăng chiếm tới 15,3% thể tích là quá lớn", tiến sĩ Nam nói.

Theo bà Nam, hiện trên thế giới các nước có quy định methanol chỉ sử dụng cho một số loại xe nhất định, bởi nếu hàm lượng chất này lớn sẽ dễ dẫn đến cháy nổ.

Đồng tình nhận định trên, tiến sĩ Đào Quốc Tùy, Đại học Bách Khoa Hà Nội cho rằng, hàm lượng methanol trong cây xăng ở Mai Dịch là quá cao.

Ông Tùy cho biết, methanol hay acetone khi cho vào xăng sẽ làm tăng khả năng cháy, khả năng bay hơi, nhưng chúng không phải là phụ gia bắt buộc pha vào xăng. Nếu hàm lượng hai chất này quá lớn sẽ dẫn đến nguy cơ cháy nổ cao hơn.

Methanol là chất không màu, bay hơi tốt và khả năng cháy cao, phù hợp để làm nhiên liệu cho động cơ đốt trong. Ở Mỹ, methanol được phép pha vào xăng với tỷ lệ thể tích trung bình 2,75%. Một số bang ở Mỹ cấm pha trộn chất này vào xăng.

Tính độc hại của methanol rất cao. Chỉ với 10 ml nếu đi vào cơ quan tiêu hóa có thể làm mù mắt. Với 1-2 ml trên mỗi kg trọng lượng cơ thể có thể dẫn tới tử vong.

Ngoài yếu tố là dung môi cực mạnh, hòa tan các chất hữu cơ thì methanol là chất ăn mòn mạnh, đặc biệt là nhôm. Ngoài ra methanol còn gây ra những vấn đề với chất đàn hồi trong hệ thống cung cấp nhiên liệu cho động cơ.

_________________
Một nghìn năm nô lệ giặc Tàu
Một trăm năm đô hộ giặc Tây
Hai mươi năm nội chiến từng ngày . . .

--- Trịnh Công Sơn ---